Pustak z czego jest zrobiony i co wpływa na jego właściwości?
Pustak z czego jest zrobiony?
Pustak to element murowy z pustymi przestrzeniami, nazywanymi drążeniami, a nie materiał o jednym, uniwersalnym składzie. Może powstawać z ceramiki, betonu lub keramzytobetonu, a jego budowa zależy od zastosowania. Drążenia zmniejszają masę elementu, mogą wspierać izolacyjność albo tworzyć kanały do przepływu powietrza. Dlatego odpowiedź na pytanie, z czego zrobiony jest pustak, wymaga wskazania jego rodzaju.
Warto rozdzielić dwie kwestie: skład materiału i układ drążeń. Pierwszy opisuje surowce oraz sposób ich połączenia, drugi dotyczy geometrii gotowego wyrobu. Na właściwości pustaka wpływają również jego wymiary, gęstość, dokładność wykonania i technologia produkcji. Sama nazwa, na przykład „pustak ceramiczny”, nie wystarcza, by określić nośność czy izolacyjność konkretnego produktu.
Z czego powstaje pustak ceramiczny?
Podstawowym surowcem do produkcji pustaków ceramicznych jest glina. Zależnie od receptury dodaje się do niej piasek i wodę, a w odmianach poryzowanych również trociny lub mączkę drzewną. Składniki miesza się do uzyskania jednorodnej masy. Następnie urządzenia formujące nadają jej kształt elementu oraz zaprojektowany układ drążeń. Uformowane pustaki są docinane, suszone i wypalane.
Wypalanie odbywa się zwykle w temperaturze przekraczającej 900°C; w opisach niektórych produktów podawana jest temperatura około 1000°C. Wysoka temperatura spieka glinę, nadając elementowi trwałą, ceramiczną strukturę. W pustakach poryzowanych trociny lub mączka drzewna spalają się podczas wypalania, pozostawiając w materiale mikropory. Mogą one ograniczać masę wyrobu i wspierać jego właściwości cieplne, ale nie oznacza to jednakowej izolacyjności wszystkich pustaków ceramicznych.
Pustaki ceramiczne stosuje się między innymi do wznoszenia ścian nośnych i działowych. Wybór konkretnego modelu powinien wynikać z funkcji przegrody oraz wymagań projektu. Istotne są deklarowane parametry wyrobu, jego wymiary, geometria drążeń i sposób murowania, a nie tylko informacja, że został wykonany z ceramiki.
Jak powstają pustaki betonowe i keramzytobetonowe?
Pustak betonowy produkuje się z cementu, wody, piasku i kruszywa. W razie potrzeby receptura obejmuje także dodatki lub domieszki. Cement wiąże wodę i spaja pozostałe składniki. Po wymieszaniu masę formuje się w odpowiedni kształt, a następnie utwardza. Zależnie od technologii elementy dojrzewają w warunkach naturalnych lub są poddawane obróbce parą. Różnice w składzie i procesie produkcji wpływają na parametry gotowego wyrobu, dlatego nie należy zakładać, że wszystkie pustaki betonowe mają takie same właściwości.
W pustaku keramzytobetonowym część tradycyjnego kruszywa zastępuje keramzyt, czyli lekkie kruszywo z wypalanej gliny. Glinę formuje się w granulki, a następnie wypala w piecu obrotowym, zwykle w temperaturze powyżej 1100°C. Dla niektórych procesów podawany jest zakres około 1100-1200°C. Pod wpływem wysokiej temperatury granulki spęczniają się: ich wnętrze staje się porowate, a zewnętrzna warstwa twardsza. Gotowy keramzyt miesza się ze spoiwem cementowym, a także, zależnie od receptury, z piaskiem i wodą. Uformowany element pozostawia się do związania.
W opisach branżowych keramzyt stanowi zwykle około 70-90% składu pustaków tego typu, ale udział ten trzeba zweryfikować w dokumentacji konkretnego produktu. Nie jest to wartość wspólna dla wszystkich wyrobów. Zawartość kruszywa, rodzaj spoiwa, wymiary elementu i układ drążeń mogą się różnić, a wraz z nimi zmieniają się cechy użytkowe pustaka.
Czy drążenia i przeznaczenie pustaka mają znaczenie?
Drążenia nie są wyłącznie pustą przestrzenią wewnątrz elementu. Ich liczba, kształt, kierunek i rozmieszczenie wpływają na masę pustaka oraz sposób, w jaki zachowuje się on w przegrodzie. W połączeniu z właściwościami materiału mogą mieć znaczenie dla izolacyjności, wytrzymałości i sposobu murowania. Skład i geometria powinny być oceniane łącznie, ponieważ sam rodzaj surowca nie opisuje w pełni gotowego wyrobu.
Osobną grupę stanowią pustaki o specjalnym przeznaczeniu, na przykład wentylacyjne. Ich kanały są projektowane tak, aby odpowiadały funkcji elementu, dlatego nie należy utożsamiać ich z pustakiem ściennym. Przykładowy pustak wentylacyjny z keramzytobetonu może mieć deklarowaną gęstość 1150 kg/m³ i minimalną wytrzymałość na ściskanie 3 MPa. W konkretnym modelu moduł wysokości może wynosić 33 cm, a typowy przekrój kanału 12 × 17 cm. Są to parametry przykładowego wyrobu, a nie wartości właściwe dla wszystkich pustaków wentylacyjnych.
Przeznaczenie elementu wpływa na jego kształt i wymagane właściwości. Pustak do ściany, element wentylacyjny i wyrób używany w innym układzie konstrukcyjnym mogą różnić się zarówno materiałem, jak i geometrią. Przed zakupem warto sprawdzić, czy produkt jest przewidziany do konkretnej funkcji oraz czy jego dokumentacja zawiera parametry potrzebne do oceny zgodności z projektem.
Jak dobrać pustak do wymagań projektu?
Dobór pustaka powinien wynikać z funkcji ściany i założeń konstrukcyjnych. Znaczenie mają między innymi nośność, izolacyjność, masa, odporność ogniowa oraz sposób łączenia elementów. W projekcie trzeba uwzględnić wymagania dotyczące całej przegrody, a nie opierać decyzji wyłącznie na nazwie materiału. W przypadku konstrukcji nośnej szczególnie istotne jest sprawdzenie parametrów wyrobu w odniesieniu do obliczeń i przyjętych rozwiązań projektowych.
Przy porównywaniu produktów należy korzystać z deklarowanych właściwości konkretnego modelu. Dwa pustaki ceramiczne mogą różnić się gęstością, wytrzymałością i układem drążeń, podobnie jak dwa wyroby betonowe lub keramzytobetonowe. Uproszczeniem jest więc stwierdzenie, że każdy pustak „jest z gliny” albo „jest z betonu” i na tej podstawie przypisywanie mu określonych parametrów.
Najkrócej mówiąc, pustak może być wykonany z gliny, mieszanki cementowej z kruszywem albo keramzytobetonu, w którym lekkie granulki keramzytu łączy spoiwo. O jego przydatności decydują jednak nie tylko surowce, lecz także proces produkcji, układ drążeń, wymiary i przeznaczenie. Właściwy wybór opiera się na parametrach konkretnego wyrobu zestawionych z wymaganiami projektu, a nie na ogólnej nazwie grupy materiałowej.
Materiały źródłowe
- https://www.leroymerlin.pl/produkty/budowa/cegly-pustaki-bloczki-betonowe/pustaki/
- https://www.archon.pl/pustak-ceramiczny-rodzaje-i-zastosowanie-art-10471
- https://obud.pl/artykul-31451/sciany-z-keramzytobetonu.html
- https://certyfikaty-energetyczne.pl/pustaki-w-budownictwie-typy-wlasciwosci-i-zastosowanie/
- https://kb.pl/aktualnosci/budowa-domu/pustak-keramzytowy-wlasciwosci-i-zastosowanie-_z