Kawiarka ze stali nierdzewnej czy aluminium?

Jak działa kawiarka i czy materiał zmienia sposób parzenia?

Kawiarka, nazywana także moką, składa się z dolnego zbiornika na wodę, sitka na kawę oraz górnej komory na gotowy napar. Podczas podgrzewania woda w dolnej części nagrzewa się, a wzrost ciśnienia przepycha ją przez zmieloną kawę i filtr. Napar trafia następnie do górnej komory.

Wybór między aluminium a stalą nierdzewną wpływa przede wszystkim na nagrzewanie, masę, pielęgnację, kompatybilność z kuchenką i cenę. Nie zmienia jednak samej mokki w ekspres ciśnieniowy. Kawa z kawiarki jest intensywna, lecz powstaje przy niższym ciśnieniu niż espresso.

Materiał to tylko jeden z czynników wpływających na efekt w filiżance. Znaczenie mają również świeżość ziaren, stopień mielenia, ilość wody, moc grzania, stan uszczelki i moment zdjęcia naczynia z palnika. Różnice smakowe między modelami mogą być odczuwalne, ale nie są gwarantowane przez sam rodzaj metalu.

Aluminium czy stal nierdzewna: jak różnią się w codziennym użyciu?

Aluminiowa kawiarka

Aluminium dobrze przewodzi ciepło, dlatego kawiarka wykonana z tego materiału zwykle szybko się nagrzewa. Reaguje też sprawnie na zmianę mocy palnika. To może ułatwiać kontrolowanie procesu parzenia, choć zbyt intensywne grzanie nadal grozi przegrzaniem urządzenia i przypalonym, nieprzyjemnym smakiem.

Aluminium jest lekkie i często tańsze od stali nierdzewnej. Klasyczne modele, takie jak Moka Express, są zwykle wykonane właśnie z tego metalu. Niska masa bywa zaletą w podróży oraz wtedy, gdy kawiarkę często przenosi się lub przechowuje w zestawie turystycznym.

Kawiarka ze stali nierdzewnej

Stal nierdzewna nagrzewa się wolniej, ponieważ przewodzi ciepło słabiej niż aluminium. Rzeczywisty czas parzenia zależy jednak także od grubości dna, ilości wody, mocy źródła ciepła i konstrukcji konkretnego modelu. Stal jest odporna na korozję i zużycie, a jej powierzchnia zazwyczaj ułatwia codzienną pielęgnację.

Modele stalowe zwykle kosztują więcej, a ich większa masa może być mniej wygodna w podróży. W zamian mogą lepiej odpowiadać osobom, które chcą używać kawiarki na indukcji lub preferują solidniejszą konstrukcję. Przed zakupem warto sprawdzić parametry konkretnego produktu, zamiast opierać decyzję wyłącznie na nazwie materiału.

Czy kawiarka ze stali nierdzewnej działa na indukcji?

Nie każda kawiarka stalowa jest kompatybilna z płytą indukcyjną. Płyta wymaga magnetycznego dna, dlatego przed zakupem należy sprawdzić oznaczenie producenta i informację o zgodności z indukcją. Sam napis „stal nierdzewna” nie daje pewności, że dany model, a nawet każdy jego rozmiar, będzie działał na konkretnej płycie.

Aluminium samo w sobie nie działa na indukcji, ponieważ nie ma właściwości magnetycznych potrzebnych do bezpośredniego ogrzewania na takiej płycie. Niektóre modele aluminiowe można stosować z odpowiednim adapterem, czyli płytą pośredniczącą. To dodatkowe akcesorium może jednak wpływać na wygodę i przebieg nagrzewania.

Warto zwrócić uwagę na konstrukcje mieszane. Kawiarka może mieć aluminiowy korpus i stalową podstawę, albo elementy wykonane z różnych materiałów. Dlatego przy porównywaniu ofert należy sprawdzić nie tylko materiał korpusu, lecz także podstawy, sitka, uchwytu i uszczelki. O kompatybilności z indukcją decyduje przede wszystkim konstrukcja dna oraz deklaracja producenta.

Jak pielęgnować mokę i co wiadomo o migracji aluminium?

Aluminiowe kawiarki wymagają delikatnego mycia. Zalecenia zależą od producenta, ale często obejmują mycie ręczne, dokładne suszenie i unikanie zmywarki oraz agresywnych detergentów. W badaniu zmywanie aluminiowych mokek w zmywarce było niezgodne z instrukcjami ich producentów. Stal nierdzewna jest zazwyczaj łatwiejsza w codziennej pielęgnacji i mniej podatna na utlenianie, ale nie oznacza to, że każdy stalowy model można bezpiecznie myć w zmywarce. Ucierpieć mogą uchwyt, uszczelka lub wykończenie.

W badaniu migracji uwzględniono cztery marki mokek: trzy aluminiowe i jedną stalową. Z każdej wielokrotnie przygotowywano kawę, aby porównać migrację aluminium w nowych i używanych naczyniach. Kawa z badanych modeli aluminiowych zawierała średnio więcej aluminium niż napar z porównawczego modelu stalowego.

Autorzy oszacowali, że przy spożyciu 3,17 litra kawy tygodniowo maksymalny udział aluminium pochodzącego z aluminiowej kawiarki wynosił 4% tolerowanego tygodniowego pobrania. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności określił tę wartość na 1 mg na kilogram masy ciała tygodniowo. Dotyczy ona całkowitego pobrania aluminium z różnych źródeł, a nie wyłącznie kawy czy naczyń.

Wynik badania nie oznacza, że każda kawiarka i każdy sposób użytkowania prowadzą do identycznej migracji. Oceniano określone modele i procedury, dlatego nie należy na tej podstawie nazywać aluminium „toksycznym” ani uznawać go za całkowicie obojętne w każdych warunkach. Rozsądne postępowanie to stosowanie się do instrukcji i unikanie niezalecanych metod czyszczenia.

Jak wybrać kawiarkę dopasowaną do swoich potrzeb?

• Wybierz aluminium, jeśli zależy Ci na niskiej masie, szybkim nagrzewaniu i często niższej cenie, a korzystasz z gazu lub tradycyjnej płyty elektrycznej.
• Rozważ stal nierdzewną, jeśli używasz indukcji, cenisz odporność na korozję i łatwiejszą pielęgnację. Przed zakupem potwierdź zgodność danego modelu z płytą.
• Sprawdź wszystkie elementy, nie tylko korpus. Materiał podstawy, sitka, uchwytu i uszczelki może się różnić, zwłaszcza w konstrukcjach mieszanych.
• Uwzględnij sposób użytkowania. Lekka aluminiowa moka może być wygodniejsza w podróży, a cięższy model stalowy lepiej pasować do kuchni, w której liczy się kompatybilność z indukcją.

Niezależnie od materiału nie przepełniaj zbiornika, utrzymuj drożny zawór bezpieczeństwa i wymieniaj zużyte uszczelki. Używaj kawiarki zgodnie z instrukcją producenta, a podczas parzenia kontroluj moc grzania. Wybór sprowadza się więc do priorytetów: aluminium stawia na lekkość i szybkie nagrzewanie, a stal nierdzewna na odporność i możliwość znalezienia modelu przystosowanego do indukcji.

Materiały źródłowe

• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5388725/pdf/12302_2017_Article_118.pdf
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5388732/
• https://brew-verdict.com/guides/best-moka-pot/
• https://cremaandgrind.com/pour-over/best-moka-pots-for-induction