Jak wybrać między panelami fotowoltaicznymi na gruncie a na dachu?
Podstawowe różnice między instalacją dachową a gruntową
Panele fotowoltaiczne montowane na dachu lub na gruncie wykorzystują identyczne moduły PV oraz falowniki, różni je głównie sposób montażu i lokalizacja. Instalacja dachowa to panele montowane na połaci dachu skośnego lub na konstrukcji balastowej na dachu płaskim. Natomiast instalacja gruntowa opiera się na wolnostojącej konstrukcji wsporczej zakotwionej w ziemi przy użyciu fundamentów, pali lub kotew.
W Polsce mikroinstalacje o mocy do 50 kWp nie wymagają specjalnych pozwoleń zarówno na dachach, jak i na gruncie, co ułatwia ich realizację i przyspiesza proces inwestycyjny.
Jakie są zalety i ograniczenia instalacji dachowej?
Instalacja na dachu jest najczęściej wybierana ze względu na niższe koszty oraz efektywne wykorzystanie istniejącej powierzchni budynku. Koszt instalacji o mocy około 5 kW na dachu wynosi przeciętnie 25–30 tysięcy złotych, co jest o około 10–20% tańsze niż w przypadku instalacji gruntowej o tej samej mocy.
Dach nie wymaga dodatkowej powierzchni na działce, co jest istotne w przypadku niewielkich posesji. Jednakże wybór tego rozwiązania zależy od stanu technicznego dachu, jego kąta nachylenia, orientacji względem stron świata oraz poziomu zacienienia. Dachy o niewystarczających parametrach konstrukcyjnych lub o nieoptymalnym ukierunkowaniu mogą ograniczać wydajność systemu.
W instalacjach dachowych stosowane są specjalne systemy mocowań dostosowane do rodzaju pokrycia dachowego, zabezpieczenia przeciwwiatrowe oraz szyny montażowe. Jednym z wyzwań jest utrudniony dostęp do paneli podczas serwisu oraz czyszczenia, co może wpływać na długoterminową efektywność instalacji.
Co przemawia za instalacją gruntową paneli fotowoltaicznych?
Instalacje gruntowe oferują większą swobodę projektową. Można optymalnie ustawić panele względem słońca, regulując kąt nachylenia i rozstaw modułów, co przekłada się na nawet o 5–10% wyższy uzysk energii w porównaniu do instalacji dachowych o tej samej mocy.
Dodatkowo łatwiejszy jest dostęp do serwisu i czyszczenia, co wpływa na utrzymanie wysokiej wydajności przez cały okres eksploatacji. Na gruncie częściej stosuje się także moduły bifacjalne o większej mocy jednostkowej, sięgającej nawet około 545 Wp, które korzystają z promieniowania padającego z obu stron panelu.
Jednak instalacja na gruncie wiąże się z wyższymi kosztami – przeciętnie o 10–20% wyższymi niż w przypadku instalacji dachowej, ze względu na konieczność wykonania fundamentów, pali lub kotew i budowę konstrukcji wsporczej. Ponadto zajmuje ona dodatkową powierzchnię działki, co w niektórych lokalizacjach może stanowić ograniczenie.
Jakie czynniki wpływają na wybór lokalizacji paneli fotowoltaicznych?
Decyzja między montażem na dachu a na gruncie powinna uwzględniać:
- Stan techniczny dachu – nośność i wytrzymałość konstrukcji mogą wykluczyć instalację na dachu;
- Nachylenie i orientację dachu – nieoptymalny kąt lub ekspozycja na północ ograniczają efektywność;
- Dostępność powierzchni – niewielka powierzchnia dachu wymaga instalacji na gruncie;
- Zacienienie – drzewa, budynki lub inne przeszkody mogą ograniczać uzysk energii;
- Budżet inwestycji – instalacja dachowa jest tańsza w wykonaniu;
- Planowana moc instalacji – większe systemy mogą wymagać więcej przestrzeni i lepszej ekspozycji.
Jakie są najważniejsze elementy obu instalacji?
W obu typach instalacji kluczowe są:
- Moduły fotowoltaiczne – podstawowy element zamieniający promieniowanie słoneczne na prąd stały;
- Falownik – przekształca prąd stały na prąd zmienny zgodny z siecią;
- Okablowanie i zabezpieczenia – zapewniają bezpieczną i efektywną pracę systemu;
- Konstrukcja montażowa – na dachu to system mocowań dopasowany do pokrycia, na gruncie konstrukcja wolnostojąca z fundamentami lub kotwami.
Podsumowanie jakie rozwiązanie wybrać?
Instalacja dachowa jest najczęściej wybierana ze względu na niższe koszty i brak konieczności zajmowania dodatkowej przestrzeni. Sprawdza się tam, gdzie dach ma odpowiednią konstrukcję i korzystną orientację. Zapewnia prostą integrację z budynkiem, ale serwis i czyszczenie mogą być utrudnione.
Instalacja gruntowa oferuje większą elastyczność projektową, pozwala optymalnie ustawić panele względem słońca i ułatwia dostęp do konserwacji. Jest korzystna, gdy dach jest niewystarczający lub gdy planuje się większą instalację. Jednak wiąże się z wyższymi kosztami i koniecznością dysponowania wolną powierzchnią.
Ostateczny wybór powinien być dopasowany do indywidualnych warunków technicznych budynku i działki, wymagań budżetowych oraz planowanej mocy instalacji, uwzględniając aktualne normy i przepisy projektowe.
Materiały źródłowe
- https://www.otovo.pl/blog/instalacja-fotowoltaiczna-na-dachu-czy-na-gruncie-porownanie-rozwiazan/
- https://naszdekarz.com.pl/fotowoltaika-na-dachu-czy-gruncie-co-jest-bardziej-efektywne-i-prostsze-w-konserwacji/
- https://pozytywniezbudowani.pl/blog/panele-na-dachu-czy-na-gruncie/
- https://pggroup.com.pl/blog/instalacja-pv-na-dachu-czy-na-gruncie-porownanie-systemow-montazowych-dla-roznych-zastosowan/
- https://flexipowergroup.pl/fotowoltaika-na-dachu-czy-na-gruncie-co-wybrac/